Obligatoryjna sekcja zwłok

0

W niektórych przypadkach sekcja zwłok jest obowiązkowa. Sytuacje, w których obligatoryjnie należy ją przeprowadzić reguluje obecnie art. 31 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. 2011 nr 112 poz. 654). Jest on odpowiednikiem art. 24 nieobowiązującej już ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. 1991 nr 91 poz. 408). Co do zasady, sekcji zwłok nie można przeprowadzić, jeśli sprzeciw wobec jej przeprowadzenia wyraził przedstawiciel ustawowy osoby zmarłej albo ta osoba, za swojego życia (art. 31. ust. 2). Tak jest m.in. w przypadku, gdy pacjent zmarł przed upływem 12 godzin od przyjęcia do szpitala – lub innego podmiotu, o czym później (ust.1). Wówczas adnotację o zaniechaniu sekcji sporządza się w dokumentacji medycznej zmarłego i dołącza się sprzeciw (ust.3).

Istnieją jednak sytuacje, w których sekcję przeprowadza się mimo sprzeciwu. Zastosowanie w tym przypadku ma ust. 4 omawianego artykułu.

Po pierwsze, sekcję zwłok obowiązkowo przeprowadza się, jeśli wymagają tego przepisy:

  • ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) 
  • ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. 1997 nr 90 poz. 557 z późn. zm.)
  • aktów wykonawczych wydanych na podstawie w.w. ustaw.

Zgodnie z art. 209 KPK, przeprowadzenie sekcji  (w przepisie nazwanej „otwarciem zwłok”) zarządza sąd albo prokurator, jeżeli zachodzi podejrzenie, że śmierć nastąpiła w wyniku przestępstwa. 

Przeprowadzenie sekcji zwłok jest konieczne również wtedy,  gdy przyczyny zgonu nie można ustalić w sposób jednoznaczny – dotyczy to zarówno sytuacji, gdy osoba zmarła będąc w podmiocie leczniczym (np. w szpitalu) czy poza nim. Zgodnie z art. 43 ust. 2 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2008 nr 136 poz. 857), w uzasadnionych przypadkach lekarz, z wyłączeniem lekarza dentysty, może uzależnić wystawienie karty zgonu od przeprowadzenia sekcji zwłok. Dalsze postępowanie zależy wówczas od wyników sekcji. Jeśli przy dokonaniu oględzin zwłok lekarz (inna uprawniona osoba) upewni się lub nabierze uzasadnionego podejrzenia, że przyczyną zgonu było przestępstwo, zarówno lekarz, jak i inne osoby powołane do oględzin zwłok są zobowiązani niezwłocznie zawiadomić o tym właściwego prokuratora lub najbliższy posterunek Policji. Jeśli okaże się, że przyczyną zgonu była (lub istnieje uzasadnione podejrzenie, że była) choroba zakaźna podlegająca obowiązkowemu zgłoszeniu, lekarz lub osoba uprawniona powinna o tym natychmiast zawiadomić właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

Trzecią okolicznością uzasadniającą obligatoryjne przeprowadzenie sekcji zwłok jest zajście przesłanek określonych w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570 z późn. zm.) w celu zapobieżenia szerzeniu się zakażenia lub choroby zakaźnej państwowy powiatowy inspektor sanitarny może w drodze decyzji nakazać sekcję zwłok osoby zmarłej, u której rozpoznano lub podejrzewano chorobę zakaźną albo też zakazać jej przeprowadzenia, gdy mogłaby ona prowadzić do zakażenia osób lub skażenia środowiska, z wyjątkiem przypadku, gdy zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa.

Po przeprowadzeniu obowiązkowej sekcji zwłok w dokumentacji medycznej zmarłego odnotowuje się informację o jej dokonaniu wraz z uzasadnieniem. Uzasadnienie to, jak podaje literatura, ma wskazywać przesłanki, jakimi kierowano się przy podejmowaniu decyzji o przeprowadzeniu autopsji.

Tomasz Rek wskazuje, że pomimo, że przepis nie mówi bezpośrednio o tym, jakich podmiotów dotyczy, to z umiejscowienia artykułu w ustawie możemy wnioskować, że – zgodnie z tytułem rozdziału – chodzi o „podmioty lecznicze wykonujące działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne”. Zatem mogą to być szpitale, ale też zakłady opiekuńczo-lecznicze, pielęgnacyjno-opiekuńcze, zakłady rehabilitacji leczniczej, hospicja – w obrębie tej działalności, o ile mają odpowiednie warunki do przeprowadzenia sekcji zwłok.

Ponadto autor komentarza zwraca uwagę na niedopatrzenie ustawodawcy, który nie określił dokładnie podmiotu decydującego o dokonaniu albo zaniechaniu sekcji zwłok. Wnioskując z brzmienia art. 4 ust. 2, powinien to być kierownik, gdyż, jak stanowi ta norma, określone ustawą prawa i obowiązki podmiotu leczniczego dotyczą wyłącznie wykonywanej przez ten podmiot działalności leczniczej i są wykonywane przez kierownika tego podmiotu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Trudno jednak przyjąć, iż decyzje takie może podejmować osoba niebędąca lekarzem[1]. Dlatego też najlepiej jest takie kwestie rozstrzygnąć w regulaminie placówki. Warto zauważyć, że ustawa o zakładach opieki zdrowotnej jasno określała, że o dokonaniu lub zaniechaniu sekcji zwłok decydował kierownik zakładu, a jeżeli kierownik nie jest lekarzem, to upoważniony przez niego lekarz, na wniosek właściwego ordynatora lub, w razie potrzeby, po zasięgnięciu jego opinii (art. 24 ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej).

 

[1] T. Rek, M. Dercz, Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz, wyd. ABC 2012

Share.

About Author

Leave A Reply